ชุมชนบ้านแม่ลานคำ อ.สะเมิง จ.เชียงใหม่ ยังคงดูแลป่าและทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ของตนอย่างยั่งยืน พร้อมส่งต่อองค์ความรู้ดั้งเดิมให้กับคนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะการใช้สมุนไพรพื้นบ้าน ซึ่งมีบทบาทสำคัญทั้งในการดูแลสุขภาพของคนในชุมชน การอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ และการรักษาวิถีชีวิตดั้งเดิมให้คงอยู่ต่อไป
พืชสมุนไพรที่นำเสนอในครั้งนี้ ได้แก่ ใบสาบเสือ ขมิ้นเหลือง และปูเลย ซึ่งล้วนเป็นพืชที่พบได้ในพื้นที่ชุมชน และถูกนำมาใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันมาอย่างยาวนานผ่านภูมิปัญญาของคนในชุมชน
ใบสาบเสือ เป็นสมุนไพรที่นิยมใช้ในการรักษาแผลสด ช่วยห้ามเลือด และลดการอักเสบ โดยชาวบ้านมักนำใบมาตำแล้วพอกบริเวณบาดแผล นอกจากนี้ยังใช้ต้มน้ำอาบเพื่อลดผดผื่นหรืออาการคันจากแมลงกัดต่อย และยังช่วยรักษาแผลในกะเพาะ ถือเป็นพืชสมุนไพรที่มีบทบาทสำคัญในการดูแลสุขภาพเบื้องต้นของคนในชุมชน
ขมิ้นเหลือง เป็นสมุนไพรที่ใช้ทั้งในด้านอาหารและยา มีสรรพคุณช่วยลดอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ บำรุงระบบย่อยอาหาร และช่วยลดการอักเสบ ชาวบ้านยังนิยมนำมาผสมเป็นยาพอกหรือใช้ดูแลผิวหนังจากผื่นคันและการติดเชื้อบางชนิด อีกทั้งขมิ้นยังเป็นส่วนหนึ่งของวิถีอาหารพื้นบ้านที่สะท้อนความเชื่อมโยงระหว่างอาหารกับสุขภาพ
ว่านไพล เป็นสมุนไพรพื้นบ้านที่ชาวปกาเกอะญอใช้กันมาอย่างยาวนาน ทั้งยอดอ่อน ใบ ลำต้น และเหง้าสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย เช่น ใช้ประกอบอาหาร ต้มน้ำดื่ม หรือใช้เป็นยาพื้นบ้านเพื่อบรรเทาอาการท้องอืด ขับลม และช่วยฟื้นฟูร่างกาย และยังใช้ประคบตามร่างกายที่บอบช้ำได้ด้วย ซึ่งสะท้อนถึงความเคารพต่อธรรมชาติและการใช้ทรัพยากรอย่างสมดุล
องค์ความรู้เกี่ยวกับสมุนไพรเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงการรักษาโรคเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนกับป่า การเรียนรู้จากธรรมชาติ และการส่งต่อภูมิปัญญาจากผู้เฒ่าผู้แก่สู่เยาวชนในชุมชน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการอนุรักษ์ทั้งวัฒนธรรมและความหลากหลายทางชีวภาพให้คงอยู่ต่อไปในอนาคต
